Veel startende ondernemers staan voor dezelfde keuze: begin ik als eenmanszaak of richt ik direct een bv op? Het antwoord hangt af van factoren die verder gaan dan alleen belastingen. Denk aan aansprakelijkheid, je groeiverwachtingen, het type klanten dat je wilt bedienen en hoeveel risico je bereid bent te dragen met je privévermogen. De keuze tussen een eenmanszaak en een bv is geen formaliteit: het bepaalt hoe je onderneming juridisch, fiscaal en organisatorisch functioneert. En een verkeerde keuze kan je duizenden euro’s kosten, of erger, je persoonlijk in de problemen brengen als het tegenzit. In dit stuk zet ik de belangrijkste verschillen helder naast elkaar, zodat je een weloverwogen beslissing kunt nemen die bij jouw situatie past.
Voordat je de twee rechtsvormen kunt vergelijken, moet je begrijpen wat ze juridisch precies inhouden. Het fundamentele verschil zit in de vraag of jouw onderneming een eigen juridische identiteit heeft, los van jou als persoon.
Een eenmanszaak is geen aparte juridische entiteit. Jij bent de onderneming, en de onderneming is jou. Dat klinkt simpel, en dat is het ook: je schrijft je in bij de Kamer van Koophandel (KvK), kiest eventueel een handelsnaam en je kunt dezelfde dag nog beginnen. Er is geen notaris nodig, geen startkapitaal vereist en de administratieve verplichtingen zijn relatief beperkt.
De naam “eenmanszaak” is overigens misleidend. Je mag gewoon personeel in dienst nemen. De term slaat op het feit dat er één eigenaar is, niet dat je letterlijk alleen werkt. Je draait op als natuurlijk persoon en alle inkomsten en uitgaven van de onderneming lopen via jouw persoonlijke belastingaangifte. Dat maakt de boekhouding overzichtelijk, maar heeft ook een keerzijde die we verderop bespreken.
Een besloten vennootschap (bv) is wél een zelfstandige rechtspersoon. De bv heeft eigen rechten en plichten, kan contracten sluiten, eigendom bezitten en schulden aangaan, allemaal los van jou als persoon. Jij bent aandeelhouder en meestal ook directeur-grootaandeelhouder (dga), maar juridisch gezien ben jij niet de bv.
De oprichting verloopt via een notariële akte, waarin de statuten worden vastgelegd. Sinds 2023 kan dit ook digitaal, wat het proces aanzienlijk heeft versneld. Bij oprichting moet je ook de UBO (Ultimate Beneficial Owner) registreren: de persoon die uiteindelijk meer dan 25% van de aandelen bezit. Het minimale startkapitaal is sinds 2012 verlaagd naar €0,01, al adviseren de meeste notarissen om minimaal €100 te storten voor een serieuze start.
Dit is voor veel ondernemers het doorslaggevende punt, en terecht. De manier waarop aansprakelijkheid werkt, kan het verschil maken tussen een zakelijke tegenslag en een persoonlijk financieel drama.
Bij een eenmanszaak ben je met je volledige privévermogen aansprakelijk voor alle schulden van de onderneming. Gaat het mis, dan kan een schuldeiser beslag leggen op je huis, je spaargeld en je auto. Er is geen juridische scheiding tussen zakelijk en privé.
Dit risico wordt vaak onderschat. Zolang alles goed gaat, merk je er niets van. Maar stel dat een klant een grote claim indient, of dat een leverancier failliet gaat en jij met onbetaalde facturen blijft zitten. In die gevallen sta je er als eenmanszaak volledig alleen voor. Ben je getrouwd in gemeenschap van goederen? Dan loopt ook het vermogen van je partner gevaar. Dat is een scenario dat je écht wilt voorkomen.
Bij een bv is je aansprakelijkheid in principe beperkt tot het bedrag dat je als kapitaal hebt ingebracht. Je privévermogen blijft beschermd, tenzij er sprake is van onbehoorlijk bestuur of persoonlijke garanties die je hebt afgegeven (wat banken bij startende bv’s vaak vragen).
Die bescherming is niet absoluut. De Belastingdienst kan je als bestuurder aansprakelijk stellen bij het niet afdragen van btw of loonheffingen. En als je bewust roekeloos handelt, kan een rechter de beperkte aansprakelijkheid doorbreken. Maar voor normale ondernemersrisico’s biedt de bv-structuur een stevig vangnet. Werk je in een sector met hoge aansprakelijkheidsrisico’s, denk aan bouw, advies of IT, dan is dit argument alleen al vaak voldoende om voor een bv te kiezen.
Naast aansprakelijkheid zijn belastingen de tweede grote factor in de keuze tussen beide rechtsvormen. Het verschil is aanzienlijk en hangt sterk af van hoeveel je verdient.
Als eenmanszaak betaal je inkomstenbelasting over je winst. In 2026 geldt een tarief van 36,97% tot een inkomen van circa €76.000, en daarboven 49,50%. Dat klinkt fors, maar daar staan aantrekkelijke aftrekposten tegenover.
De belangrijkste is de zelfstandigenaftrek, die in 2026 is gedaald naar circa €900 (de afbouw loopt al jaren). Daarnaast profiteer je van de MKB-winstvrijstelling van 12,7%, waardoor een deel van je winst onbelast blijft. De startersaftrek van €2.123 geldt de eerste drie jaar. Bij een winst tot pakweg €80.000 tot €100.000 pakt de eenmanszaak fiscaal vaak gunstig uit, zeker als je alle aftrekposten benut.
Een bv betaalt vennootschapsbelasting (vpb) over de winst: 19% over de eerste €200.000 en 25,8% over het meerdere. Als dga keur je jezelf een salaris toe (minimaal het gebruikelijk loon, doorgaans rond de €56.000 in 2026), waarover je inkomstenbelasting betaalt.
De resterende winst kun je als dividend uitkeren, waarover je 26,9% aanmerkelijkbelangbelasting betaalt. Je hebt ook de optie om winst in de bv te laten zitten en te herinvesteren, zonder dat je er direct belasting over betaalt. Die flexibiliteit is een groot voordeel als je wilt groeien of een buffer wilt opbouwen.
Het exacte omslagpunt hangt af van je persoonlijke situatie, maar als vuistregel geldt: bij een structurele winst boven de €100.000 tot €120.000 per jaar wordt de bv fiscaal interessanter dan de eenmanszaak. Door de afbouw van de zelfstandigenaftrek verschuift dit omslagpunt elk jaar iets naar beneden.
Laat je dit altijd doorrekenen door een fiscalist met jouw specifieke cijfers. Factoren zoals je hypotheekrenteaftrek, eventuele partner, pensioenopbouw en investeringsplannen spelen allemaal mee. Een grove berekening op een servetje is niet genoeg voor zo’n belangrijke beslissing. Een goede boekhouder rekent het voor je door in een uurtje, en dat is een van de beste investeringen die je als ondernemer kunt doen.
De praktische kant: wat kost het om te starten en wat komt er bij kijken qua administratie?
Een eenmanszaak oprichten kost je alleen de KvK-inschrijving van €75,05. Dat is het. Je kunt binnen een dag aan de slag. Bij een bv ligt dat anders. Je hebt een notariële akte nodig waarin de statuten worden vastgelegd. De kosten voor een notaris variëren van €300 tot €1.500, afhankelijk van de complexiteit en of je kiest voor een standaardpakket of maatwerk.
Digitale oprichting heeft de doorlooptijd flink verkort. Waar je vroeger weken moest wachten, kun je een bv nu binnen enkele werkdagen oprichten. Na de notariële akte volgt de inschrijving bij de KvK, de UBO-registratie en het openen van een zakelijke bankrekening. Dat laatste kan overigens het langste duren: banken hanteren tegenwoordig strenge screening en het openen van een rekening duurt soms twee tot vier weken.
Bij een eenmanszaak ben je verplicht een administratie bij te houden, maar je hoeft geen jaarrekening te publiceren. Je doet aangifte inkomstenbelasting en dat is in de basis voldoende.
Een bv heeft meer verplichtingen. Je moet jaarlijks een jaarrekening opstellen en deze deponeren bij de KvK. Voor micro- en kleine ondernemingen is een verkorte balans voldoende, dus je hoeft niet je volledige winst-en-verliesrekening openbaar te maken. Toch betekent dit extra administratiekosten: reken op €1.000 tot €3.000 per jaar voor een boekhouder die je bv-administratie verzorgt, afhankelijk van de omvang. Die kosten wegen mee in je keuze, vooral als je net begint en de omzet nog bescheiden is.
Een aspect dat ondernemers soms over het hoofd zien: de rechtsvorm beïnvloedt hoe klanten, leveranciers en samenwerkingspartners naar je kijken. Een bv straalt voor veel partijen meer professionaliteit en stabiliteit uit dan een eenmanszaak. Grote opdrachtgevers en corporates werken soms bij voorkeur met een bv, simpelweg omdat het een signaal afgeeft van serieuze bedrijfsvoering.
Dat is geen ijdelheid maar praktijk. Bij aanbestedingen of grotere contracten kan de rechtsvorm een selectiecriterium zijn. Een bv heeft statuten, een formele bestuursstructuur en gepubliceerde jaarrekeningen. Dat geeft zakelijke partners meer houvast dan een eenmanszaak waar alles op één persoon leunt.
Daar staat tegenover dat veel zzp’ers en freelancers prima functioneren als eenmanszaak zonder dat klanten daar ooit naar vragen. Als je als grafisch ontwerper of copywriter werkt met particulieren en kleine bedrijven, maakt de rechtsvorm voor je klanten weinig uit. De keuze hangt dus mede af van je doelgroep en de sector waarin je opereert.
Een bijkomend voordeel van de bv is de mogelijkheid om een holdingstructuur op te zetten. Daarbij richt je een holding-bv op die de aandelen houdt van je werkmaatschappij (de bv waarin je daadwerkelijke activiteiten plaatsvinden). Dit biedt extra bescherming: winsten kun je via de deelnemingsvrijstelling belastingvrij naar de holding verplaatsen, en als de werkmaatschappij in de problemen komt, blijft het opgebouwde vermogen in de holding veilig.
De keuze tussen een eenmanszaak en een bv is geen kwestie van goed of fout. Het hangt af van waar je nu staat en waar je naartoe wilt. Hier een paar richtlijnen die je helpen om de afweging te maken:
Stel jezelf drie kernvragen. Ten eerste: hoe hoog is mijn aansprakelijkheidsrisico? Als je advies geeft, software bouwt of fysieke producten levert, kan één fout leiden tot forse claims. Ten tweede: wat is mijn verwachte winst over de komende drie jaar? Zit je structureel boven de €100.000, dan laat je als eenmanszaak geld liggen. Ten derde: wil ik vermogen opbouwen binnen de onderneming? Een bv biedt daar veel meer mogelijkheden voor, van pensioenopbouw in eigen beheer tot het belastingvrij doorschuiven van winst via een holding.
Vergeet niet dat de keuze niet definitief is. Maar hoe langer je wacht met de overstap naar een bv terwijl je eigenlijk al in de “bv-zone” zit, hoe meer belasting je onnodig betaalt en hoe groter het aansprakelijkheidsrisico dat je draagt.
De juiste rechtsvorm kiezen is een van de eerste strategische beslissingen die je als ondernemer neemt. Neem er de tijd voor, laat je cijfers doorrekenen en betrek een fiscalist bij de keuze. Wie na dit overzicht concludeert dat een bv de logische stap is, kan tegenwoordig snel en voordelig aan de slag. Via UwBVoprichten.nl richt je volledig digitaal een bv op, begeleid door ervaren notarissen, tegen de laagste kosten in Nederland en zonder verborgen bijkomsten. Binnen enkele dagen kun je operationeel zijn.